Blauwestad en de krimp in Oost GroningenDe oplossing voor de stilstand van de Blauwestad en de krimp in het oosten van Groningen is misschien dichterbij dan het lijkt. Blauwestad ligt midden in Oost Groningen en daarmee in een krimpgebied. Koppel de bewoners die een kwalitatieve woningvraag hebben, maar hun woning moeilijk kunnen verkopen, aan de Blauwestad waar die kwaliteit kan worden gerealiseerd. Dat vraagt om een heel andere aanpak van de beide gebieden. Om verder te komen met Blauwestad moeten we opnieuw nadenken over de verdere invulling ervan. Het is niet meer uitsluitend een bijzondere ontwikkellocatie, een solitair vraagstuk. Alleen Blauwestad onder het vergrootglas leggen om oplossingen te zoeken is zinloos. Blauwestad is in het nieuws. Er worden ideeën gevraagd om de stilliggende kavelverkoop te versnellen. Het grote verschil met Meerstad is dat de hele infrastructuur in Blauwestad al is aangelegd. Daar zie je de eerste successen ontstaan in recreatie en nieuwe werkgelegenheid. Nu nog de nieuwe bewoners. De huidige bewoners van Blauwestad blijken slechts ten dele uit het westen te komen, maar komen vooral uit de directe nabijheid. Dat vraagt om opnieuw na te denken voor wie Blauwestad is en waar de nieuwe inwoners vandaan komen. Het gewenste topsegment lijkt niet haalbaar. Maar om teveel water in de kwalitatief goede wijn te doen is niet goed. Het moet wel een speciale woonlocatie blijven! Het woonmilieu afwaarderen, en daarmee bereikbaar voor een grotere groep, kun je niet maken naar de bewoners die er al wonen en voor dit bepaalde woonmilieu gekozen hebben. Blauwestad heeft onmiskenbaar kwaliteit vanwege het Oldambtmeer, de aangelegde nieuwe natuur, het netwerk van fietspaden en de ruim opgezette kavels. In de komende jaren wordt Blauwestad verder verknoopt met een groter netwerk van waterwegen en natuur. Dan kun je met je bootje ’s avonds even naar Winschoten om te winkelen en een terrasje te pakken. Een groots gebaar, het idee van architect Timmer. Ook als redding bedoeld van dit stuk van de provincie. Dwars en eigenwijs aangelegd door de provincie tegen allerlei lokale belangen in. Typisch Groningen. Deze vorm van aansturing, dit grote gebaar zie je terug in de maat van de nieuwe natuur, in de nieuwe woonmilieus, aanlegsteigers en de ruimte die nieuwe bedrijven krijgen. Dit elan is ook weer nodig voor de nieuwe fase voor Blauwestad. Een paar jaar geleden toen het Oldambtmeer volstroomde, waren zelfs de grootste criticasters om. Het plan leek te lukken. Toen kwam de economische crisis en het topsegment bleef weg, vooral uit het westen. De blauwe en groene infrastructuur moeten worden betaald door de opbrengsten van de kavels, van de woningen waar het allemaal om gaat en dus door de mensen die er zouden moeten komen wonen. Maar nogmaals, die nieuwe bewoners zijn wellicht de buren van enkele dorpen verderop. Mijn vooronderstelling is dat er (veel) meer bewoners zijn die de stap naar Blauwestad zouden willen maken. En dat zijn bewoners die juist niet in het centrum van Winschoten willen wonen of in een buitenwijk van Veendam, maar riant in Blauwestad. Andersom, als Blauwestad er niet was geweest waren die mensen wellicht verhuist naar Friesland. Alleen, zij kunnen hun woning niet verkopen. De woningmarkt zit op slot. Niet alleen in Oost Groningen. In het hele land. Maar wat we in deze regio hebben is dat de woningmarkt veel lastiger in elkaar zit dan in de rest van het land. Daar kun je nog steeds bouwen wat je wilt, want het verkoopt toch wel. Hier is meer chirurgisch werk nodig. Kleinschalige ingrepen, minder nieuwe woningen, maar wel met meer woningkwaliteit en die woningen slopen die niet meer gewild zijn. Het is vooral een vervangingsopgave. Verval en rotte kiezen in de bestaande bebouwde omgeving is het echte (maatschappelijk) probleem. Eerste prioriteit voor Oost Groningen moet zijn de opgave voor herstructurering en vervangende nieuwbouw vanwege teruglopende leefbaarheid. Zowel in de koop als in de huur. Vervang zo veel mogelijk oude en kleine woningen, die bovendien vaak ook niet goed geïsoleerd zijn, door eigentijdse kwaliteit. Daar steekt het (financiële) vraagstuk van Blauwestad nog gunstig bij af. Het op gang brengen van deze vernieuwing – meer kwaliteit met minder woningen – kan mede op gang worden gebracht door Blauwestad. De provincie moet haar focus verleggen op deze verhuisketen. De provincie stuurt flink in de regionale woningmarkt. Die wil niet dat er grote aantallen nieuwe woningen bijkomen in een regio die krimpt. En terecht. Er zijn nog steeds lokale bestuurders die denken dat de krimp geen vat heeft op hun gemeente omdat ze (nog) groeien. Maar het vraagstuk ligt niet op gemeentelijk niveau. Het vraagstuk ligt in kleinere dorpen in meerdere gemeenten, heeft te maken met de vraag of scholen nog bestaansrecht hebben en hoe welzijn en zorg georganiseerd worden. Deze vraagstukken storen zich niet aan gemeentegrenzen, stijgen uit boven individuele gemeenten en moeten regionaal worden aangestuurd. Grotere plaatsen als Veendam, Stadskanaal en Winschoten hebben werk en voorzieningen en trekken daarom bewoners naar zich toe. Blauwestad heeft een heel specifiek woonmilieu en is vanwege de genoemde kwaliteiten interessant voor bewoners die onder andere in Oost Groningen wonen. Zoek uit de groep bewoners in Oost Groningen die willen verhuizen en meer kwaliteit willen hebben (en dat kunnen betalen), de potentiële Blauwestadbewoners op, vraag wat een eventuele verhuizing in de weg staat en ga daar vervolgens maatregelen op bedenken. Dat vraagt om een aanpak waarin provincie, gemeenten, makelaars, woningcorporaties en zorgaanbieders samenwerken. De koppeling tussen groei en krimp is pas echt duurzaam. En ga juist niet de fout herhalen die in veel naoorlogse wijken is gemaakt: het verdichten en verkwanselen van oorspronkelijk bedoelde kwaliteiten ten behoeve van de financiële haalbaarheid. Dat zijn nu vaak de wijken waar herstructurering nodig is. Kortom, blijf geloven in het 'emigreren in eigen land'-woonmilieu. Misschien moet je dat nu zelfs juist versterken en per huishouden nog meer grond, natuur, ruimte en water krijgt. Krijgt Timmer alsnog gelijk. Dik Breunis is adviseur bij KAW architecten en adviseurs |
Deze pagina is geprint via architect-info.nl
KAW architecten en adviseurs
Van Nelleweg 2429, Rotterdam
010-7503430